Sâm Bố Chính

Sâm Bố Chính nấu thành cao kết hợp với sữa người dùng để cứu những người bị bệnh nặng, để bồi bổ cho bệnh nhân ốm lâu ngày, suy nhược cơ thể.

Giới Thiệu Sâm Bố Chính

Trong “Vân Đài Loạn Ngữ” của Lê Quý Đôn có đoạn viết “Ở nước ta, các làng Phù Lưu, Tiên Lễ, thuộc châu Bố Chánh, trấn Nghệ An, có sản xuất nhân sâm. Cứ đến tháng 4, tháng 5, sâm nở hoa tía, cắt rễ rửa qua, đem đồ, cạo qua, ngày phơi, đêm sấy, cũng có hoành văn (vằn ngang), không khác gì sâm Bắc; vị nó thanh, ngọt, dùng để chữa bệnh nguy cấp, sinh tân dịch, bổ khí, cũng có công hiệu. Ở làng Sóc Sơn, thuộc Thanh Hóa cũng có sản xuất sâm, hoa nó vàng, trắng, vị thơm, ngọt, nhưng sức nó yếu, không bằng sâm Nghệ An. Ở huyện Phượng Nhỡn, thuộc trấn Kinh Bắc, cũng có sâm. Sâm Nghệ An không đắt lắm, một lạng trị giá chỉ độ 30, hay 40 đồng tiền. Các lái buôn đem sâm Bắc từ Trung Quốc sang bán, khí chất đã biến hết, mà một lạng giá đến 80 quan, rồi lên giá mãi đến một trăm tám mươi quan; các nhà công hầu, quý thích, dốc tiền ra mua về dùng; Ta bảo: Như thế có khác gì chán gà nhà, mà chuốc cò nội?

cây sâm bố chính

Sản vật tốt phần nhiều sản xuất ở Đông nam, góc biển, chân núi, đều là kho tàng của trời đất. Liêu Đông, Cao Ly, Tân La, đều là đất cực đông, nên sản xuất nhiều nhân sâm. Các châu Hoan (Nghệ An), châu Thuận (Thuận Hóa) ở Giao Chỉ, đều về cực nam, nên các loại trầm, tốc, quế, đàn, mọc đầy rừng núi. Vậy, sự sản xuất nhân sâm có gì làm lạ, mà cứ cho nhân sâm Bắc phương đem lại mới là quí; còn trầm, tốc, quế, đàn, cũng cần phải ở Bắc quốc đem sang mới là quý hay sao?”
Ở đây có thể thấy Lê Quý Đôn đã nhắc đến 3 loại sâm đó là Sâm Bố Chính, sâm Báo Thanh Hóa và sâm có nguồn gốc từ Hàn Quốc, Trung Quốc nhập vào Việt Nam, gọi chung là sâm Bắc phương.

Công Dụng Của Sâm Bố Chính

Như vậy,từ xa xưa cha ông chúng ta đã biết trồng, chế biến, sử dụng và biết rõ giá trị của sâm Bố Chính, Hải Thượng Lãn Ông từng dùng sâm Bố Chính nấu thành cao kết hợp với sữa người dùng để cứu những người bị bệnh nặng, hấp hối, hoặc hòa với cao ban long (một loại cao nấu từ sừng già hưu, nai) để bồi bổ cho bệnh nhân ốm lâu ngày, suy nhược cơ thể. Ngoài tính chất bồi bổ khí huyết như các loại sâm khác, sâm Bố Chính còn quý ở cái tính hiền lành và khả năng giải độc của nó.

Kết Luận

Vào thời nhà Nguyễn sâm Bố Chính được sử dụng rất phổ biến và là một trong những sản vật dùng để tiến vua, có lẽ thời này sâm Bố Chính đã được xuất bán ra các nước khác, nhưng chưa có tài liệu cụ thể để xác minh điều này. Vào thời kỳ còn Liên Xô cũ, nước này đã từng nhập một số lượng lớn sâm Bố Chính từ nước ta.
Ngày nay, sâm Bố Chính đã biến mất dần trong tự nhiên lẫn trong tâm trí người Việt, đã đến lúc chúng ta phải suy nghĩ và làm gì để trả lại cái giá trị vốn có của Sâm Bố Chính, hay chúng ta chỉ là những người như Lê Quý Đôn đã nói “chán gà nhà mà chuốc cò nội”?